Inleiding
Wurmboerdery (of vermikomposting) klink dalk na ‘n groot woord vir iets wat eintlik bitter eenvoudig is. In kort is dit die praktyk waar ons spesifieke komposwurms gebruik om kombuisafval en organiese materiaal om te skakel in die rykste, mees voedingryke plantvoedsel op aarde: wurmkompos (vermicompost) en wurmtee.
Of jy nou ‘n groot groentetuin het en of jy bloot jou potplante ‘n hupstoot wil gee, ‘n wurmplaas is die natuur se eie herwinningsfabriek in jou agterplaas.
Die Helde van die Storie: Rooi Kariba Wurms
Jy kan nie sommer enige erdwurm uit die tuin grawe en in ‘n wurmplaas sit nie. Gewone erdwurms hou daarvan om diep in die grond te grawe.
Vir ‘n suksesvolle wurmplaas gebruik ons Rooi Kariba wurms (ook bekend as Red Wigglers). Hierdie wurms is “oppervlakvretters”. Hulle leef in die boonste lae van die grond of bedding, hulle teel vinnig aan, en hulle het ‘n reuse aptyt vir jou kombuisafval!
Wat Eet Hulle? (En wat eet hulle NIE?)
‘n Wurmplaas is glad nie moeilik om te onderhou nie, solank jy weet waarvan jou wurms hou.
Waarvan hulle hou:
- Groente- en vrugte-afval: Al daardie skilfers en reste (behalwe die uitsonderings hieronder).
- Pampoen: Een van hulle absolute gunstelinge!
- Papier en karton: Eierdosies en fyngekapte karton is uitstekend vir hulle bedding en vogbalans.
- Teesakkies en koffiemoer: Dit gee hulle ekstra energie.
Wat om eerder te vermy:
- Suiwer sitrus en uie: Te veel suur of skerp smake is nie goed vir hulle vel nie.
- Vleis, suiwel en olierige kosse: Dit veroorsaak slegte reuke en kan ongewenste peste lok.
- Hond- of katmis: Hou dit streng uit jou wurmplaas uit vir higiëne-redes.
Die “Swart Goud” en Wurmtee
Die hoofrede hoekom mense met ‘n wurmplaas begin, is vir die eindproduk.
- Wurmkompos: Die donker, reuklose materiaal wat die wurms agterlaat nadat hulle die kos verwerk het. Dit sit propvol mikro-organismes wat jou tuingrond lewendig maak.
- Wurmtee: ‘n Vloeibare vloeistof wat gemaak word deur die kompos of wurm-gietbrousels in water te belug (met ‘n lugpomp). Dit werk soos ‘n natuurlike “super-vitamien” vir jou plante en help selfs om plae weg te hou.
Nie Net vir die Tuin Nie: ‘n Bonanza vir Hengelaars en Troeteldier-eienaars!
Wurmboerdery gaan oor baie meer as net goeie kompos vir jou groente. Rooi Kariba wurms is veelsydige klein gediertes wat in ‘n paar ander baie gewilde bedrywe ook groot golwe maak.
1. Die Ultieme Varswater-Aas vir Hengelaars
As jy hou van hengel, weet jy dat niks ‘n vis se aandag vinniger trek as ‘n lewendige, woelige wurm aan die hoek nie.
- Hoekom hulle perfek is: Rooi Kariba wurms is geweldig aktief en “wriemel” baie lank onder die water.
- Geur en taaiheid: Hulle skei ‘n natuurlike reuk af waarvan visse (veral kurpers, babers en karps) net nie kan wegbly nie. Boonop is hulle vel taai genoeg sodat hulle nie sommer dadelik van die hoek afval of deur klein vissies afgevreet word nie.
- Altyd vars baas: As jy jou eie klein wurmplaas het, hoef jy nooit weer voor ‘n hengeluitstappie na ‘n aaswinkel te jaag nie – jou vars aas is altyd reg in jou agterplaas.
2. Proteïenryke “Superkos” vir Troeteldiele
Mense wat spesifieke troeteldieë of eksotiese diere aanhou, is deesdae baie bewus van die voeding wat hulle vir hul diere gee. Rooi Kariba wurms is ‘n skoon, natuurlike bron van hoëgehalte-proteïene en noodsaaklike voedingstowwe.
Hulle is ‘n absolute lekkerny vir:
- Voëls: Kantoorteling-voëls, hoenders (veral as jy daardie ryk, goudgeel eiergele soek!) en wildsvoëls.
- Reptiele en Amfibië: Akkedisse, baarddragoens (bearded dragons), paddas en skilpaaie is gek oor hulle.
- Akwariums: Groter varswatervisse en sekere visspesies floreer op lewendige kos.
Omdat jy self beheer oor die wurms se dieet het (skoon kombuisafval en karton), weet jy presies dat die kos wat jy vir jou troeteldier gee, vry is van enige chemikalieë of giwwe.
Gevolgtrekking: Dit is Makliker as wat Jy Dink!
Wurmboerdery vat min spasie, ruik nie sleg as dit reg bestuur word nie, en gee jou die geleentheid om jou eie organiese plantvoedsel te kweek terwyl jy jou rommel verminder. Dit is die perfekte projek vir enige tuinier, groot of klein.